LOGOWANIE REJESTRACJA
Zamknij
Serwis www.gazeta-msp.pl wykorzystuje technologię "cookies" tzw. ciasteczka. Pliki wykorzystywane są dla celów poprawnego funkcjonowania naszego serwisu. W przypadku braku zgody na ich zapisywanie konieczna jest zmiana odpowiednich ustawień przeglądarki internetowej z jakiej korzystasz.

Home >> Wszystkie artykuły >> Przedsiębiorstwo i jego zbycie >>

<< Poprzedni artykułNastępny artykuł >>

http://gazeta-msp.pl/?id=dzial&dz_id=35 http://gazeta-msp.pl/gazeta_img/artykul_0787789b9f9547816873e9f518beaa9d.jpg Prawo Wydanie nr 7(111)2011

Przedsiębiorstwo i jego zbycie

Porada prawnika

W dobie rozwoju gospodarczego dochodzi do coraz większej ilości transakcji mających za przedmiot przedsiębiorstwo. Nie każdy ich uczestnik ma pełną świadomość co do zakresu pojęciowego tego zorganizowanego zespołu składników. W sposób szczególny uregulowana jest w tym przypadku odpowiedzialność nabywcy oraz zbywcy. Ważna jest również forma czynności prawnej, w jakiej dokonywana jest taka transakcja.


Pojęcie przedsiębiorstwa

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych, przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Już na pierwszy rzut oka można zauważyć, że pojęcie „przedsiębiorstwo” nie jest tożsame z pojęciem „przedsiębiorca”. Przedsiębiorca jest bowiem podmiotem stosunku cywilnoprawnego, natomiast przedsiębiorstwo jego przedmiotem.
Ze względu na to, iż przedsiębiorstwo jest pewnym zorganizowanym zespołem składników trzeba zastanowić się, co tak w rzeczywiści wchodzi w jego skład. Pierwszym istotnym elementem jest jego nazwa, która stanowi oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części, w przeciwieństwie do firmy – oznaczenia indywidualizującego przedsiębiorcę. Warto również zwrócić uwagę na to, że nieodłącznymi elementami przedsiębiorstwa są własność nieruchomości lub ruchomości oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości. Wśród ruchomości w Kodeksie cywilnym wskazuje się wprost na urządzenia, materiały, towary i wyroby. Jako składniki przedsiębiorstwa należy traktować również prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych.
Kolejnymi składnikami przedsiębiorstwa o niematerialnym charakterze są patenty na wynalazki, prawa ochronne na znaki towarowe, prawa z rejestracji wzorów przemysłowych oraz inne prawa własności intelektualnej, regulowane w Prawie własności przemysłowej, a także majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne, uregulowane w Ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jak również tajemnice przedsiębiorstwa. Zgodnie z przepisami Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności.
Wśród elementów, które można zakwalifikować jako składniki przedsiębiorstwa nie może zabraknąć również wierzytelności, praw z papierów wartościowych oraz środków pieniężnych, a także niewymienionych wprost w katalogu zawartym w Kodeksie cywilnym zobowiązań. Jako element przedsiębiorstwa należy uznać także księgi i wszelkie dokumenty niezbędne do prowadzenia konkretnej działalności gospodarczej.
Ze względu na administracyjno-prawny charakter, wiele kontrowersji budzi zaklasyfikowanie do składników przedsiębiorstwa koncesji, licencji i zezwoleń. Są to decyzje wydawane przez kompetentne podmioty, konieczne dla zgodnego z prawem prowadzenia działalności gospodarczej. W kontekście licencji warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że nie chodzi o licencję na korzystanie z dobra własności intelektualnej, będącą przedmiotem umowy licencyjnej.
Wskazane powyżej elementy przedsiębiorstwa nie muszą być koniecznie jedynymi jego składnikami. Każdy element – zarówno materialny, jak i niematerialny – służący do prowadzenia działalności gospodarczej może bowiem zostać uznany za składnik przedsiębiorstwa. Katalog zawarty w przepisach Kodeksu cywilnego nie ma zatem charakteru wyczerpującego.

Zbycie przedsiębiorstwa

Regułą jest, iż czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład tego przedsiębiorstwa. Ważne jest zatem pojęcie przedsiębiorstwa, które zostało omówione wyżej. Zasada ta może jednak podlegać modyfikacjom. Może być ona zmieniona w samej czynności prawnej, bądź inne uregulowanie w tym przedmiocie może wynikać z przepisów szczególnych. Należy zauważyć, że przedmiotem transakcji w tym przypadku jest przedsiębiorstwo, a nie cały majątek przedsiębiorcy. Można zatem stwierdzić, iż nie dochodzi w tym przypadku do sukcesji uniwersalnej, a ma miejsce raczej sukcesja syngularna.
Dokonując zbycia przedsiębiorstwa należy mieć w szczególności na uwadze to, że nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, chyba że w chwili nabycia nie wiedział o tych zobowiązaniach, mimo zachowania należytej staranności. W takim przypadku dochodzi zatem do kumulatywnego przystąpienia do długu. Trzeba przy tym uwzględnić zasadę, zgodnie z którą odpowiedzialność nabywcy ogranicza się do wartości nabytego przedsiębiorstwa według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela.
Podsumowując, należy zauważyć, że cechą odpowiedzialności nabywcy i zbywcy jest solidarność i to, że odpowiadają całym swoim majątkiem, jednak odpowiedzialność nabywcy jest ograniczona. Odpowiedzialności, o której mowa wyżej, nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. Ma to przede wszystkim na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony wierzycieli. W transakcji zbycia przedsiębiorstwa występują oni jako podmioty trzecie, dlatego na wyłączenie lub ograniczenie odpowiedzialności muszą wyrazić zgodę.
Zbycie przedsiębiorstwa musi być dokonane z zachowaniem określonej formy prawnej. Konieczna jest forma pisemna z poświadczonymi notarialnie podpisami. Sporządzenie umowy w zwykłej formie pisemnej będzie pociągało za sobą nieważność czynności prawnej. Może zdarzyć się tak, że w skład zbywanego przedsiębiorstwa będzie wchodziła nieruchomość, wówczas pierwszeństwo będą miały przepisy o formie czynności prawnych, mających za przedmiot nieruchomość. W takim przypadku forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi nie będzie wystarczająca, konieczne będzie wtedy sporządzenie umowy w formie aktu notarialnego.

Podstawa prawna:
1. Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93 ze zm., „Kodeks cywilny”).
2. Ustawa z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm., „Prawo własności przemysłowej”).
3. Ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 90, poz. 631 ze zm., „Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych”).
4. Ustawa z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r., Nr 153, poz.1503 ze zm., „Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”).


Szymon Okoń, prawnik
Anna Grzywińska, prawnik

Szymon Okoń 


nr 7(111)2011

zamów koszyk

Komentarze Dodaj komentarz
Brak komentarzy.
<< Poprzedni artykułNastępny artykuł >>
Archiwum