Dlaczego te same problemy wracają, mimo że już je rozwiązaliście?
Zarządzanie
W każdej firmie pojawiają się problemy. Opóźnione zamówienia, reklamacje, błędy pracowników, problemy z dostawcami, niedotrzymane terminy, pomyłki w dokumentach czy klienci, którzy nie otrzymali tego, czego oczekiwali. Sam fakt występowania problemów nie świadczy jeszcze o słabości organizacji. W każdej działalności gospodarczej pojawiają się sytuacje, których nie dało się wcześniej przewidzieć albo całkowicie wyeliminować. O dojrzałości organizacji znacznie więcej mówi jednak coś innego – to, co dzieje się później.
Bo prawdziwym problemem nie jest to, że problem się pojawił. Prawdziwym problemem jest sytuacja, w której po kilku tygodniach albo miesiącach pojawia się dokładnie ten sam problem, a organizacja ponownie zaczyna robić to samo: szuka winnego, organizuje spotkanie, podejmuje działania naprawcze, angażuje właściciela lub zarząd, a problem po chwili wraca.
I wtedy warto zadać sobie pytanie, które w wielu firmach pada zdecydowanie zbyt rzadko: czy rzeczywiście rozwiązaliśmy problem, czy tylko poradziliśmy sobie z jego ostatnim wystąpieniem?
Rozwiązanie skutku nie oznacza rozwiązania problemu
To bardzo ważne rozróżnienie. Można szybko naprawić błąd w zamówieniu, poprawić fakturę, ponownie wyprodukować wadliwy element, przeprowadzić rozmowę z pracownikiem czy zadzwonić do niezadowolonego klienta. Z punktu widzenia bieżącej działalności problem został rozwiązany. Firma wraca do normalnego funkcjonowania, a temat wydaje się zamknięty.
Tyle że kilka tygodni później sytuacja się powtarza. I właśnie wtedy okazuje się, że rozwiązaliśmy skutek, a nie przyczynę.
Jeżeli klient po raz kolejny otrzymuje błędne zamówienie, warto oczywiście poprawić zamówienie. Ale znacznie ważniejsze jest pytanie, dlaczego błąd w ogóle mógł powstać. Czy proces jest jednoznaczny? Czy informacje są kompletne? Czy funkcjonują mechanizmy kontroli? Czy odpowiedzialność za poprawność danych została jasno określona?
Podobnie wygląda sytuacja z reklamacjami. Jeżeli firma otrzymuje reklamację i natychmiast usuwa problem, może się wydawać, że organizacja działa sprawnie. Jeżeli jednak ta sama reklamacja dotycząca tego samego rodzaju błędu pojawia się po raz piąty, dziesiąty czy dwudziesty, nie mamy już do czynienia z pojedynczym incydentem. Mamy do czynienia z problemem systemowym.
Kiedy problem staje się systemowy
A problem systemowy wymaga innego sposobu myślenia. Nie pytamy już tylko: „Kto popełnił błąd?”. Pytamy raczej: „Co w naszym sposobie działania pozwoliło, aby ten błąd powstał i nie został wcześniej wykryty?”.
To przesunięcie jest niezwykle istotne, ponieważ organizacje bardzo często naturalnie koncentrują się na człowieku. Ktoś nie dopilnował obowiązków, nie przekazał informacji albo podjął błędną decyzję. Taka diagnoza jest łatwa, ponieważ człowieka można wskazać.
Znacznie trudniej jest spojrzeć na cały sposób działania firmy i przyznać, że problem niekoniecznie wynika z tego, że ktoś zawiódł. Być może system był zaprojektowany tak, że błąd był tylko kwestią czasu.
I właśnie dlatego w dojrzałej organizacji rozwiązanie problemu nie kończy się w momencie usunięcia jego skutków. To dopiero początek właściwej pracy.
Problem bez właściciela
Kolejny problem pojawia się wtedy, kiedy nikt tak naprawdę nie jest jego właścicielem. W firmach, które rosną, problemy bardzo często przebiegają w poprzek struktury organizacyjnej. Sprzedaż wskazuje na produkcję, produkcja na zakupy, zakupy na dostawcę, a finanse na brak właściwych
danych. W efekcie wszyscy są zaangażowani, ale nikt nie odpowiada za rozwiązanie całości.
To sytuacja częstsza, niż mogłoby się wydawać. Właściciel słyszy o problemie z kilku stron, zbiera ludzi na spotkanie i ostatecznie sam staje się osobą, która musi połączyć wszystkie elementy. Wtedy problem zostaje rozwiązany, ale organizacja nie uczy się go rozwiązywać. Uczy się natomiast, że kiedy pojawia się coś trudnego, trzeba przyjść do właściciela.
W krótkim okresie jest to wygodne. W dłuższym staje się ogromnym ograniczeniem. Właściciel może przez lata być najważniejszą osobą rozwiązującą problemy w firmie. Zna klientów, ludzi i historię przedsiębiorstwa. Potrafi podjąć decyzję w kilka minut. W pewnym momencie jednak ta przewaga zaczyna zamieniać się w wąskie gardło.
Kto odpowiada za to, żeby problem nie wrócił?
Jeżeli każda trudniejsza sytuacja ostatecznie trafia na biurko właściciela, firma nie buduje zdolności do samodzielnego rozwiązywania problemów. Buduje zależność od jednej osoby.
Dlatego jednym z najważniejszych pytań, jakie właściciel powinien zadawać swoim menedżerom, nie jest tylko: „Czy problem został rozwiązany?”. Znacznie ważniejsze jest pytanie: „Kto jest odpowiedzialny za to, żeby ten problem nie wrócił?”.
To zupełnie inna odpowiedzialność. Można bowiem mieć osobę odpowiedzialną za wykonanie działania naprawczego, ale nie mieć nikogo, kto odpowiada za trwałe usunięcie przyczyny. Można przeprowadzić szkolenie, wysłać komunikat do pracowników i stworzyć nową instrukcję, a mimo to po kilku miesiącach znaleźć się dokładnie w tym samym miejscu.
Jednorazowa akcja czy zmiana systemu?
Dzieje się tak dlatego, że rozwiązanie problemu bardzo często pozostaje pojedynczym działaniem, zamiast stać się zmianą sposobu funkcjonowania organizacji. Jeżeli pracownikowi powiemy, żeby następnym razem dokładniej sprawdzał zamówienia, nie zmieniamy procesu. Zmieniamy jedynie oczekiwanie wobec człowieka.
Jeżeli przypomnimy zespołowi o terminach, nie rozwiązujemy problemu z terminowością. Jeżeli po kolejnej reklamacji powiemy wszystkim, żeby bardziej dbali o jakość, nie stworzyliśmy jeszcze systemu jakości.
Dobre rozwiązanie problemu powinno pozostawić po sobie zmianę, która działa również wtedy, kiedy osoba rozwiązująca problem nie jest obecna. To właśnie jest różnica między jednorazową akcją naprawczą a rozwiązaniem systemowym.
Jeżeli źródłem problemu jest kontrola, odpowiedzialność, przepływ informacji lub sposób podejmowania decyzji, rozwiązanie powinno zmienić właśnie te elementy. Innymi słowy, musi zmienić warunki, w których problem powstawał.
Jak sprawdzić, czy rozwiązanie działa?
I tutaj pojawia się kolejna rzecz, która często jest pomijana – sprawdzenie, czy rozwiązanie rzeczywiście zadziałało.
W wielu organizacjach moment zakończenia działań jest jednocześnie momentem uznania problemu za rozwiązany. Powstała procedura. Odbyło się spotkanie. Pracownicy zostali poinformowani. System został zmieniony. Szkolenie zostało przeprowadzone. Temat można zamknąć.
Tylko że wykonanie działania nie jest jeszcze dowodem osiągnięcia rezultatu. Jeżeli firma wdrożyła nową procedurę, powinna sprawdzić, czy liczba błędów rzeczywiście spadła. Jeżeli zmieniła sposób obsługi reklamacji, należy zweryfikować, czy reklamacji jest mniej. Jeżeli zmieniła proces, trzeba sprawdzić, czy osiągnięto oczekiwany efekt.
Dlatego dojrzałe zarządzanie problemami wymaga nie tylko znalezienia przyczyny i wdrożenia rozwiązania, ale również sprawdzenia jego skuteczności. Nie chodzi przy tym o tworzenie kolejnych dziesiątek wskaźników. Chodzi o prostą odpowiedź na pytanie: po czym poznamy, że problem rzeczywiście przestał istnieć?
Kiedy firma przyzwyczaja się do problemów
To pytanie jest szczególnie ważne dlatego, że organizacje mają naturalną tendencję do przyzwyczajania się do problemów, które trwają wystarczająco długo. Na początku opóźnienia są problemem. Później pojawiają się dodatkowe kontrole, raporty, arkusze i kolejne osoby pilnujące procesu.
Po pewnym czasie nikt już nie pyta, dlaczego proces działa w taki sposób. Firma po prostu nauczyła się żyć z problemem. To jeden z najbardziej niebezpiecznych momentów w rozwoju organizacji, ponieważ problem przestaje być postrzegany jako problem. Staje się częścią sposobu działania firmy. Pracownicy mówią: „Tak już u nas jest”.
Menedżerowie wiedzą, że przed końcem miesiąca zawsze pojawi się chaos. Dział sprzedaży wie, że część zamówień będzie wymagała ręcznego poprawiania. Produkcja wie, że plan będzie kilka razy zmieniany. Właściciel wie, że w pewnych sytuacjach i tak będzie musiał wkroczyć.
Organizacja nie rozwiązuje już problemu. Organizacja zarządza jego konsekwencjami.
Prawdziwy koszt powtarzających się problemów
I właśnie wtedy koszt problemu zaczyna być znacznie większy niż koszt, który widać na pierwszy rzut oka. Bo koszt powtarzającego się problemu nie znajduje się zazwyczaj w jednej pozycji rachunku wyników. To suma poprawek, reklamacji, przestojów, utraconych klientów i czasu właściciela, który zamiast zajmować się rozwojem firmy, ponownie rozwiązuje ten sam problem.
Jeżeli jeden powtarzający się problem kosztuje firmę średnio 500 złotych i występuje trzydzieści razy w miesiącu, nie mówimy już o drobnym niedopatrzeniu. Mówimy o 15 tysiącach złotych miesięcznie i 180 tysiącach złotych rocznie. A przecież rzeczywisty koszt może być znacznie wyższy, jeśli uwzględnimy czas pracowników, utracone możliwości i zaangażowanie właściciela.
Dlatego pytanie „ile kosztuje nas rozwiązanie tego problemu?” często jest mniej istotne niż pytanie „ile kosztuje nas fakt, że ten problem ciągle istnieje?”.
Jeden z najlepszych testów dojrzałości organizacji
I właśnie dlatego sposób, w jaki firma rozwiązuje problemy, jest jednym z najlepszych testów jej dojrzałości. W mniej dojrzałej organizacji problem najpierw jest gaszony. Później szuka się osoby odpowiedzialnej. Następnie podejmuje się działanie, które ma przywrócić sytuację do poprzedniego stanu.
W dojrzałej organizacji proces wygląda inaczej. Najpierw przywraca się normalne funkcjonowanie, ale później organizacja chce zrozumieć, dlaczego problem powstał, co umożliwiło jego wystąpienie, dlaczego nie został wcześniej wykryty i co trzeba zmienić, aby nie musieć rozwiązywać go ponownie.
Dojrzała firma nie jest organizacją, w której problemy się nie pojawiają. Jest natomiast organizacją, która potrafi odróżnić incydent od problemu systemowego, znaleźć jego rzeczywistą przyczynę, przypisać odpowiedzialność, wdrożyć rozwiązanie, sprawdzić jego skuteczność i wyciągnąć z całej sytuacji wniosek, który zwiększa zdolność organizacji do działania w przyszłości.
Dojrzałość organizacji nie polega na tym, że ma najmniej problemów. Polega na tym, że potrafi sprawić, aby tego samego problemu nie trzeba było rozwiązywać po raz kolejny. Bo jeżeli problem wraca, poprzednie rozwiązanie nie było rozwiązaniem. Było tylko przerwą między jednym wystąpieniem problemu a kolejnym.
Autor: EMBA, CEO w VICTORY Business Training & Consulting, konsultant operacyjny & interim manager, trener zarządzania
|
nr 10(270)2026 ![]() |
|













